Đổi hệ cơ số 2, 8, 10, 16 bằng Casio fx-580VN X (MENU 3 Base-N)

Công cụ này đổi một số giữa bốn hệ DEC, BIN, OCT, HEX, in các bước chia liên tiếp để bạn chép vào vở và thực hiện phép logic AND, OR, XOR, XNOR, NOT, NEG trên 32 bit giống chế độ Base-N của máy Casio fx-580VN X. Dùng cho học sinh lớp 10 học hệ nhị phân trong Tin học và sinh viên năm nhất học kiến trúc máy tính.

Đổi hệ cơ số không nằm trong đề Toán tốt nghiệp THPT từ 2025, nhưng là bài bắt buộc của Tin học 10 và hay gặp trong kỳ thi học sinh giỏi giải toán trên máy tính cầm tay, nơi tốc độ bấm MENU 3 quyết định điểm.

Cách bấm trên Casio fx-580VN X

Trên fx-580VN X bấm MENU 3 để vào Base-N, chọn hệ của số sắp nhập bằng bốn phím có nhãn DEC (x²), HEX (x^■), BIN (log), OCT (ln) rồi nhập số và bấm =. Bấm tiếp phím hệ khác để máy đổi ngay kết quả.

1. MENU 3 x² nhập 2026 — Vào Base-N, chọn DEC, nhập 2026
2. log — BIN: 11111101010
3. ln — OCT: 3752
4. x^■ — HEX: 7EA

Kết quả mong đợi trên máy: 7EA. Chuỗi phím này đang được kiểm chứng trên máy thật.

Trên fx-880BTG

Trên fx-880BTG bạn vào HOME, chọn app Base-N, nhập số rồi EXE; muốn đổi hệ thì bấm FORMAT và chọn Binary, Octal, Decimal hoặc Hexadecimal. Chuỗi phím này đang được kiểm chứng trên máy thật.

1. HOME chọn Base-N OK nhập 2026 EXE FORMAT chọn Binary OK — Đổi hệ qua FORMAT

Cách đọc kết quả máy hiện

Máy hiện một hệ tại một thời điểm với chữ viết tắt Dec, Hex, Bin hoặc Oct ở góc màn hình; công cụ hiện cả bốn hệ cùng lúc.

• DEC: số thập phân thông thường, có thể âm. Công cụ dùng dấu trừ Unicode (−) như màn hình máy.
• BIN: chuỗi 0 và 1, công cụ bỏ các số 0 đứng trước. Trên máy, chuỗi nhị phân dài có thể hiện thành nhiều dòng, bạn dùng ◀▶ để xem hết.
• OCT và HEX: HEX dùng thêm chữ A–F; ở chế độ Base-N máy nhập A–F bằng các phím (−), °’”, hyp, sin, cos, tan mà không cần bấm ALPHA.
• Số âm ở BIN/OCT/HEX: máy và công cụ đều hiện dạng bù 2 của số nguyên 32 bit, ví dụ −1 hiện FFFFFFFF ở HEX; đây không phải lỗi.
• Phạm vi: Base-N chỉ nhận số nguyên từ −2147483648 đến 2147483647; số ngoài phạm vi máy báo Math ERROR, còn công cụ vẫn đổi và hiện cảnh báo.

Công thức / Cách làm

Muốn đổi từ hệ 10 sang hệ b, bạn chia liên tiếp cho b và đọc số dư từ dưới lên; công cụ in sẵn từng phép chia này.

1. Đổi từ hệ 10 sang hệ b: chia số cho b, ghi số dư, lấy thương chia tiếp cho đến khi thương bằng 0; viết các số dư theo thứ tự ngược lại. Ví dụ 2026 : 16 = 126 dư A, 126 : 16 = 7 dư E, 7 : 16 = 0 dư 7 → 7EA.
2. Đổi từ hệ b sang hệ 10: nhân từng chữ số với lũy thừa của b rồi cộng lại, ví dụ FF = 15·16 + 15 = 255.
3. Đổi nhanh BIN ↔ OCT, HEX: nhóm chuỗi nhị phân từ phải sang trái thành từng cụm 3 bit (OCT) hoặc 4 bit (HEX): 111 111 010 10 → 3752; 111 1110 1010 → 7EA.
4. Phép logic: AND, OR, XOR, XNOR thực hiện trên từng cặp bit của hai số 32 bit bù 2; NOT x = −x − 1 (đảo mọi bit), NEG x = −x (bù 2).
5. Máy giữ chế độ Base-N cho tới khi bạn bấm MENU 1; trong lúc đó không nhập được số thập phân, phân số hay căn.

Hệ	Phím chọn trên fx-580VN X	Chữ số hợp lệ	2026 viết là
DEC (10)	x²	0–9	2026
BIN (2)	log	0, 1	11111101010
OCT (8)	ln	0–7	3752
HEX (16)	x^■	0–9, A–F	7EA

Base-N chỉ làm việc với số nguyên: phép chia trong chế độ này bị cắt phần thập phân, ví dụ 7 ÷ 2 cho 3.

Ví dụ

Ba ví dụ dưới đây là case kiểm thử của công cụ; số máy hiện trùng với dòng kết quả.

Đề bài	Nhập	Kết quả
Đổi 2026 sang hệ nhị phân, bát phân và thập lục phân	Số 2026, hệ DEC, không chọn phép logic	BIN 11111101010; OCT 3752; HEX 7EA
Đổi FF (hệ 16) sang hệ 10	Số FF, hệ HEX	DEC 255; BIN 11111111; OCT 377
Tính 1010 AND 0110 trong hệ nhị phân	Số 1010, hệ BIN, phép AND, số thứ hai 0110	BIN 10; DEC 2; HEX 2

Ví dụ 1: Bấm MENU 3, x² (DEC), nhập 2026 rồi =. Bấm log thấy Bin 11111101010, bấm ln thấy Oct 3752, bấm x^■ thấy Hex 7EA. Công cụ in 11 phép chia cho 2, 4 phép chia cho 8 và 3 phép chia cho 16.

Ví dụ 2: Trong Base-N bấm x^■ để chọn Hex, nhập F bằng phím tan hai lần, bấm = rồi x² để thấy Dec 255. FF là số lớn nhất viết được bằng 8 bit.

Ví dụ 3: Chỉ bit thứ hai từ phải của cả hai số cùng bằng 1 nên kết quả là 0010, công cụ hiện 10 (bỏ số 0 đầu). Trên máy: chọn Bin, nhập 1010, bấm OPTN chọn and, nhập 0110 rồi =.

Lỗi thường gặp khi bấm

Lỗi ở Base-N thường vì chọn sai hệ trước khi nhập hoặc quên rằng chế độ này chỉ nhận số nguyên.

• Nhập 2026 khi máy đang ở Hex rồi bấm Dec: máy hiểu 2026 là số hex và cho 8230. Luôn bấm phím hệ của số gốc trước khi nhập.
• Bấm chữ số không thuộc hệ, ví dụ 8 ở Oct hoặc 2 ở Bin: máy không nhận phím hoặc báo Syntax ERROR. Kiểm tra chữ viết tắt hệ ở góc màn hình.
• Nhập chữ A–F bằng ALPHA như ở chế độ Calculate: trong Base-N chữ A–F là các phím (−) °’” hyp sin cos tan, bấm trực tiếp không cần ALPHA.
• Số vượt 2147483647 hoặc nhỏ hơn −2147483648: máy báo Math ERROR vì Base-N chỉ có 32 bit. Công cụ vẫn đổi được nhưng cảnh báo để bạn biết máy không làm được.
• Quên bấm MENU 1 sau khi dùng Base-N: phím . không hoạt động và 7 ÷ 2 cho 3, tưởng máy hỏng. Bấm MENU 1 để về chế độ Calculate.

Gặp thông báo lỗi khác, tra nhanh tại bảng lỗi máy tính Casio và cách sửa.

Công cụ liên quan

Các công cụ số học dưới đây dùng cùng thao tác chia liên tiếp và số nguyên như bài đổi hệ cơ số.

• Tính phép chia có dư ÷R — tính thương và số dư của từng bước chia liên tiếp bằng ÷R để tự đổi hệ
• Tìm ƯCLN, BCNN bằng Casio — ƯCLN, BCNN bằng GCD, LCM, cùng nhóm Tin học và số học lớp 6–10
• Phân tích thừa số nguyên tố bằng FACT — phân tích thừa số nguyên tố bằng FACT để hiểu vì sao 2026 = 2·1013
• Tra cách cài đặt và reset máy Casio — cách về lại MENU 1 và reset máy khi kẹt ở Base-N hoặc hiện ký hiệu lạ
• Hub Số học & tổ hợp — toàn bộ công cụ cùng nhóm, lọc theo lớp

Câu hỏi thường gặp

Máy Casio fx-580VN X đổi hệ cơ số ở menu nào?

Bấm MENU rồi phím 3 để vào chế độ Base-N. Trong chế độ này bốn phím x², x^■, log, ln có nhãn phụ DEC, HEX, BIN, OCT dùng để chọn hệ. Bạn chọn hệ của số gốc, nhập số, bấm = rồi bấm phím hệ đích; máy hiện kết quả ngay mà không cần nhập lại số.

Vì sao −1 ở hệ 16 máy hiện FFFFFFFF?

Vì Base-N biểu diễn số nguyên bằng 32 bit dạng bù 2 giống máy tính thật. Số âm được viết bằng cách đảo bit rồi cộng 1, nên −1 thành 32 bit 1, tức FFFFFFFF ở hệ 16 và 37777777777 ở hệ 8. Khi bấm về Dec máy vẫn hiện −1, không mất dữ liệu.

Base-N có đổi được số thập phân như 2,5 sang nhị phân không?

Không. Chế độ Base-N chỉ nhận số nguyên; phím dấu chấm thập phân bị vô hiệu và phép chia bị cắt phần lẻ. Muốn đổi phần thập phân, bạn nhân liên tiếp phần lẻ với 2 bằng tay ở MENU 1, ví dụ 0,5 → 0,1 ở hệ 2. Công cụ trên trang cũng chỉ nhận số nguyên.

Làm phép AND, OR, XOR trên máy ở đâu?

Trong chế độ Base-N, bấm OPTN để mở danh sách and, or, xor, xnor, Not, Neg. Nhập số thứ nhất, bấm OPTN chọn phép, nhập số thứ hai rồi =. Với Not và Neg chỉ cần một số. Máy tính trên 32 bit nên Not 5 cho −6 ở Dec, tức FFFFFFFA ở Hex; công cụ cho cùng kết quả.

Nhóm bit để đổi nhanh giữa nhị phân và thập lục phân như thế nào?

Từ phải sang trái, gom 4 bit thành một chữ số hex: 2026 = 111 1110 1010 → 7, E, A → 7EA. Với hệ 8 gom 3 bit: 11 111 101 010 → 3752. Cách này nhanh hơn chia liên tiếp và không cần máy; dùng máy để kiểm tra lại kết quả cuối.

Chuỗi phím trên fx-880BTG có giống fx-580VN X không?

Khác. Trên fx-880BTG, Base-N là một app trong HOME; bạn nhập số, bấm EXE rồi bấm FORMAT để chọn Binary, Octal, Decimal, Hexadecimal thay cho bốn phím tắt. Chuỗi phím 880BTG trên trang này đang được kiểm chứng trên máy thật, nên hãy đối chiếu với hướng dẫn sử dụng của máy bạn.

Căn cứ / Nguồn

• Hướng dẫn sử dụng fx-580VN X (Casio), mục “Tính toán hệ cơ số n (Base-N)”: chọn hệ, phạm vi 32 bit, nhập chữ A–F và các phép logic trong OPTN.
• SGK Tin học 10 (Kết nối tri thức), bài 4 Hệ nhị phân và dữ liệu số nguyên: cách đổi giữa hệ 2 và hệ 10, biểu diễn số nguyên.
• SGK Tin học 10 (Cánh Diều), chủ đề A Máy tính và xã hội tri thức: biểu diễn thông tin trong máy tính bằng dãy bit.

Chuỗi phím viết theo bố cục fx-580VN X; các mục đánh dấu “đang kiểm chứng” sẽ được xác nhận trên máy thật trước khi gỡ nhãn. Cập nhật: 21/09/2026.